De naam mes in Nederland
De naam mes in Nedreland
De naam mes in Nederland
Voormalige azijnfabriek van Anthonie Adriaan Mes Gomaruszoon (1830-1896) aan de Pijpstraat 23 (oud nr N 217) in Middelburg.
Familienaam Mes
Indirecte beroepsnamen
R.A.Ebeling schrijft in zijn boek Voor en Familienamen in Nederland hierover
Over beroepsnamen als achternaam is de verklaring duidelijk en rechtlijning maar bij soortnamen is dat al moeilijker. Bedoeld zijn achternamen als Ketel, Corff, Lepel en Pot, namen die dus die in plaats van aan een bepaald ambacht meer aan een karakteristiek product ervan refereren.Familienamen van dit type worden dan ook wel met “indirecte beroepsnamen` genoemd. Hij noemt verder als voorbeeld een Zwolse ketelmaker die tussen 1395 en 1398 afwisselend als Henrick de Keteler, Henrck de Ketel en Henric Ketel wordt genoemd. De productiviteit van dit type indirecte beroepsnamen is allesbehalve gering.
Motief voor de naamgeving zijn daarbij niet alleen de producten van een bepaald beroep. Ook karakteristieke gereedschappen en grondstoffen,waarmee iemand handelt en dergelijke komen in dit kader veelvuldig voor. Uit het Nederlands Repertorium van Familienamen neemt de schrijver een aantal voorbeelden : Klomp, Hamer, Visch/Vis, Klok, Knoop, Bijl, Wammes (verouderd bovenkleding), Ploeg, Hoftijzer, Mostert/Mosterd, Kuyt (biersoort), Fluit, Schiet, Vlijm (mesje, lancet; gebruikt door een vliemenlater , aderlater of chirurgijn,) ook Roskam (paardekam),Krouwel(krauwel is een hak- en schoffelgereedschap) zijn voorbeelden
Handelsartikelen en beroepswerktuigen waren vroeger gangbare motieven voor uithangborden en
huisnamen.
Denk aan de Jansstraat 64 waar de gevelsteen zegt “In de Toelast” een vat van meer dan 400 liter.
og korte (dikwijls maar uit drie letters bestaande) familienamen, als Baas, Bak, Bal, Bas, Been, Bos, Bijl, Dam, Dek, Endt, Floor, Hein, Hes, Hof, Hol, Hop, Jut, Kat, Laan, Oud, Pont, Yff. In vele gevallen zijn dit versleten vormen van oudfriese mansvoornamen. Ook in de Alblasserwaard en de Vijfherenlanden treft men soortgelijke korte namen aan, b.v. Lels, Mak, Pot, Mes, Stout. Hieruit een gevolgtrekking te maken (van gemeenschappelijke herkomst of overeenstemming van volkskarakter?) is misschien wat voorbarig.
Patronymica op -se zijn voor Zeeland kenmerkend, b.v. Aarnoudse, Adriaanse, Davidse, Gideonse, Hubregtse, Jobse, Karelse, Leendertse, Matthijsse. Daaronder zijn er verscheidene, die van elders ongebruikelijke mansnamen zijn afgeleid, als Alewijnse, Boudewijnse, Faasse (van Faas, Bonifacius), Lievense, Kruysse,
Uitgeverij Mes BV
Elspeterbosweg 33
8076 RA Vierhouten
Telefoon: 06-54975651